Reykja­víkur­borg er ramminn, ekki mál­verkið

Næsti kafli Reykjavíkur snýst um að endurheimta traust borgarbúa. Það er kominn tími á önnur vinnubrögð, ferskar hugmyndir, nýja kynslóð. Öll þekkjum við vandamálin – leikskólarnir, umferðin, lóðaskorturinnn, útþanið báknið og óþarfi að tönglast á þeim einu sinni enn. Borg sem hefur þessi lykilatriði ekki í forgangi hefur misst sjónar af hlutverki sínu. Ef við réttum ekki kúrsinn heldur traust til borgarstjórnar áfram að vera ofan í kjallara.

Eldur mannlífsins kemur að neðan

Frjálslyndi er eitt af lykilstefjum okkar í Viðreisn. Og hvað er frjálslyndi? Það þýðir ekki bara umburðarlyndi, heldur er það líka andstæðan við stjórnlyndi. Í dag lætur borgin ekkert mannlegt sér óviðkomandi og reynir að hafa vit fyrir fólki eins og langt leiddur meðvirknissjúklingur. En hinn sanni eldur mannlífsins kemur ekki að ofan, heldur að neðan, frá fólkinu sjálfu – sjálfsprottinn, náttúrulegur og frjáls. Við skulum hugsa okkur borgina eins og lifandi málverk. Gott kerfi á ekki að taka pensilinn af fólkinu, heldur sjá til þess að ramminn haldi.

Næsti kafli er borg sem við elskum

Þetta er hið sanna hlutverk Reykjavíkurborgar. Hún er traustur og fallegur rammi utan um daglegt líf okkar. Hún er til staðar þegar við þurfum á henni að halda. Hún þvælist ekki fyrir að óþörfu, heldur auðveldar okkur tilveruna. Næsti kafli Reykjavíkur er borg sem þekkir eigin spegilmynd aftur – borg sem við elskum og erum stolt af.

Lífið er soðin ýsa

Það er fáránlega gaman að gera sér glaðan dag, breyta til og bregða út af vananum. Staðreyndin er hins vegar sú að stærsti hluti lífsins fellur í flokk sem nefnist blákaldur hversdagsleiki. Einnig nefndur soðin ýsa. Hversdagsleikinn er samt ólíkur manna og fjölskyldna á milli enda erum við öll mismunandi. Það sem kjarnar hversdagsleikann þó svo vel, þvert á alla hópa, er að ef hann gengur smurt og fyrirsjáanlega fyrir sig, þá gengur allt annað í lífinu upp. Það vindur fljótt upp á sig ef mikilvægir hversdagslegir hlutir virka ekki.

Leikskólar eru þungamiðja hversdagsins

Skýrt dæmi um mikilvægan hversdagslegan hlut sem ekki virkar er leikskólakerfið í Reykjavík en færa má góð rök fyrir því að starfsemi leikskóla sé þungamiðja hversdagsleika margra fjölskyldna í borginni. Þessi staða varð ekki til á einni nóttu heldur á sér langan aðdraganda sem markast af því að margar rangar ákvarðanir, stórar sem smærri, voru teknar yfir lengri tíma. Lausnin sem boðuð hefur verið er svo að refsa foreldrum sem þurfa fulla vistun, einsog mörg sveitarfélög keyra á, og hækka svo gjaldskrá fyrir stóran hóp foreldra. Að umbuna foreldrum fyrir að stytta sinn dag eða hvetja til hlutastarfa þýðir skerðingu á starfsþróun, tækifærum á vinnumarkaði og svo lífeyrisréttindum þegar upp er staðið einsog Viðreisn í borginni hefur bent á.

Raunverulegar úrbætur

Hér skortir tilfinnanlega skýra stefnu og raunverulegar úrbætur sem ekki ganga bara út á skerða þjónustu og ræsa svo út ömmur og afa á eftirlaunum til að brúa öll bilin. Að þessu sögðu hefur borgin gert margt á síðustu árum til að bæta aðstæður starfsfólks á leikskólum; vinnustytting, hækkun launa, betri aðbúnaður, færri börn per starfsmaður o.fl. En sá húsakostur sem boðið er uppá víða um borgina hefur því miður hrakið frá mikið af hæfu starfsfólki - og listinn yfir það sem þarf að laga er vitanlega lengri.

Fólk býr til borgir

Borgir eru ekki byggingar, ljósastaurar, torg eða götur heldur fólkið sem í þeim býr, slítur barnsskónum þar, skapar minningar og virkjar sköpunarkraftinn til að bæta mannlíf, umhverfi og menningu svo allt okkar líf njóti góðs af. Raunverulegar þarfir fólks þurfa að vera í forgrunni í öllum ákvörðunum sem teknar eru af borgarstjórn til að gera hversdagsleika borgarbúa einfaldari. Að vera í borgarstjórn er nefnilega þjónustustarf þar sem reynir á að finna skapandi lausnir, leiða saman ólík sjónarmið og taka samtalið með það markmið að komast að sem bestri niðurstöðu.

Þróum áfram Reykjavíkurleiðina

Eitt af stóru verkefnum nýs meirihluta í Reykjavík í vor verður að þróa áfram Reykjavíkurleið í leikskólum í samtali við starfsfólk, foreldra og hagsmunaaðila. Það er kominn tími til að hugsa hlutina upp á nýtt og eiga alvöru samtal við notendur þjónustunnar án þess að hrökkva í vörn og bjóða leiðir sem henta ekki, leiða til meiri kostnaðar og gera daglegt líf flóknara. Árum saman höfum við búið við kerfi sem virkar ekki. Það er kominn tími til að breyta til, bregða út af vananum og velja nýjan kost.

Um peninga annarra

Það er gjarnan gripið til líkingar um heimilisbókhald þegar talað er um fjármál sveitarfélaga; útgjöld þurfi að vera í einhverju samræmi við innkomuna. Það blasir auðvitað við. En það breytir því ekki að það er eðlismunur á venjulegu heimilisbókhaldi og bókhaldi miðstýrðs valds á borð við Reykjavíkurborg. Heimili landsins eyða sínum eigin peningum. Kjörnir fulltrúar eyða peningum annarra. Það er allt annað mál. Fólki er frjálst að reka sitt heimilisbókhald eins og það vill, hvort sem það vill sýna mikla ráðdeild og staðgreiða allt sem það þarf, eða fara á skuldafyllerí og taka lúxuslífið á raðgreiðslum. Fólk ber ábyrgð á sjálfu sér. Að eyða peningum annarra er miklu stærra mál og snýst ekki bara um það eitt að vera réttu megin við núllið.

Tími er peningar og peningar eru tími

Á bak við peninga annarra – það sem raunverulega skapar þá – er vinna, dugnaður og tími annars fólks; röð af endalausum dögum, bókstaflega líf og ævistörf. Þarna liggur hin sanna ábyrgð. Þess vegna er hlutverk kjörinna fulltrúa ekki að eyða þessum peningum eins og þeir séu þeirra eigin, heldur að fara vel með þá og nýta þá á hátt sem auðveldar sem flestum borgarbúum lífið.

Sinna eða sinna ekki?

Lykilforsenda fyrir því að peningar borgarbúa séu nýttir skynsamlega er að hafa skýra sýn á það hvaða verkefnum Reykjavíkurborg á að sinna. Á þessum peningi er síðan önnur hlið – það þarf ekki síður skýra sýn á það hvaða verkefnum borgin á ekki að sinna.

Áherslan er röng

Sem dæmi er það ekki hlutverk Reykjavíkurborgar að ala upp fullorðið fólk og foreldra og segja því hvernig á að halda barnaafmæli. Borgarstjórn á ekki heldur að ráðast í byggingu lúxusleikskóla á borð við Brákarborg eða verja tugum vinnustunda í pælingar á útfærslu selalaugar eða lundakletta í Húsdýragarðinum meðan grunnþjónusta í borginni er í ólestri. Staðreyndin er sú að mörg mikilvæg verkefni og grunnþjónusta hefur verið látin sitja á hakanum í Reykjavík meðan hugmyndafræðileg gæluverkefni hafa verið í forgangi. Þetta vita allir. Áherslan hefur verið á röngum stöðum og fókusinn er ekki skýr. Það er beinlínis niðurlægjandi fyrir okkur að það sé ekki hægt að bjóða leikskólabörnum og starfsfólki sem annast þau upp á viðunandi húsnæði. Leikskólarnir okkar eru ekki myglaðir vegna þess að það eru ekki til peningar. Þeir eru það vegna þess að peningar annarra voru settir í eitthvað annað en þá.

Fókus á grunnþjónustu

Verkefni sem sveitarfélögum ber að sinna samkvæmt lögum eru skýr og vinnubrögðin kringum þau verða að vera skilvirk og í forgangi. Sem oddviti Viðreisnar vil ég beita mér fyrir því að stjórnsýsla hjá Reykjavíkurborg verði einfölduð og fókusinn settur á grunnþjónustu.

Ný kyn­slóð

Alla ævi hef ég gert grín að frambjóðendum. Þegar venjulegt fólk gengur til liðs við þennan þjóðflokk verður það umsvifalaust 30% hressara, fer út að hlaupa strategískt á móti umferð á Sæbraut á álagstímum, setur upp pottaplan í mismunandi sundlaugum og mætir í Bónus á annatíma í stað þess að Wolta eins og venjulegt fólk.

Enddurræsing í Reykjavík

Nú er ég orðin hluti af þessum hópi og býð mig fram sem oddviti Viðreisnar í Reykjavík og slagorðin óma úr hverju horni hins pólitíska litrófs. Reykjavík sem virkar! Betri grunnþjónustu! Breytingar - nú í alvörunni! Vissulega kómískt hvað frasarnir eru keimlíkir en þeir segja okkur þó að margir átta sig á því að eftir sveitarstjórnarkosningar í vor verður dregin afgerandi lína í sandinn. Það þarf að endurræsa kerfin í Reykjavíkurborg þar sem ákall um nýjar aðferðir og nýja nálgun ómar um holt og hæðir, fell og múla. Þetta ákall skýrist af því að borgarbúar finna á eigin skinni að Reykjavík sinnir ekki hlutverki sínu.

Reið mamma

Þó ég sé nú frambjóðandi er ég bara venjuleg kona og í grunninn reið mamma sem finnst þjónustan ekki standast væntingar. Leikskólar, umferðin, æfingagjöldin, fáliðunin, unga fólkið sem kemst ekki að heiman, gamla fólkið sem kemst ekki að heiman inn á hjúkrunarheimili, flækjustigið, óráðsían, tímaplönin sem standast ekki, myglan og allt hitt.

Hvernig á að breyta?

Breytingar eru eins og áramótaheit. Hann ætlar að hreyfa sig meira og hún ætlar að fækka nikótínpúðum. Góður vilji er hinsvegar bara byrjunin og í raun ekkert nema einföld hugsun um að þú værir til í að gera eitthvað öðruvísi. Höfum samt í huga að flest erum við líklegust til að taka sömu ákvörðun og við tókum í gær. Það þarf átak til að breyta. Það þarf fókus, kjark og skýr markmið til að breyta. Það þarf að binda breytingar í framkvæmdir. Og svo má hætta með verkefni sem þjóna ekki tilgangi sínum.

Síðustu kjörtímabil hefur svipað prógram verið keyrt í borginni. Nú er tími fyrir nýja kynslóð og nýjar aðferðir þar sem þjónusta kringum daglegt líf Reykvíkinga er sett í fyrsta sæti. Næsti kafli borgarinnar þarf viðreisn. Sem oddviti Viðreisnar í Reykjavík mun ég sjá til þess að það sé gert.